İş Hukukunda Yapay Zekâ

İş hukuku, bir avukatın en çok tekrar eden dosya tipiyle çalıştığı alanlardan biridir. Kıdem ve ihbar alacağı, fazla çalışma, yıllık izin, fesih geçerliliği ve işe iade dosyalarının yapısı bellidir; değişen şey olgudur. Bu yapı, yapay zekânın en hızlı karşılık verdiği zemindir. Bu yazı, iş hukuku dosyalarında zamanın nerede geçtiğini, hangi işlerin devredilebileceğini ve bir haftada ne değiştiğini somut istem örnekleriyle anlatır.

Kısaca

İş hukukunda yapay zekâ dört işte belirgin zaman kazandırır: dilekçe kalıbını kurmak, bilirkişi hesap raporunu okumak, emsal karar aramak ve müvekkil bilgilendirmesi yazmak. Dördü de metin işidir ve dördünde de yapı tekrar eder. Hukuki nitelendirme, strateji ve nihai metin avukatta kalır. Bir haftalık ölçümde tipik kazanç, hazırlık zamanının kısalması ve dosya başına harcanan okuma süresinin düşmesidir.

İş hukuku dosyasında zaman nerede geçiyor

Bir iş hukuku dosyasında avukatın zamanı dört kaleme dağılır.

Dört zaman kalemi

Belge okuma. Bordro, puantaj, izin kayıtları, fesih bildirimi, tebliğ belgeleri, SGK hizmet dökümü. Dosya büyüdükçe bu kalem büyür.

Hesap kontrolü. Bilirkişi raporundaki kalemlerin ayrıştırılması ve kendi hesabınızla karşılaştırılması. Karşılaştırmaya girmeden önce kendi rakamınızı çıkarmak isterseniz kıdem ve ihbar tazminatı hesaplayıcısı ile fazla mesai hesaplayıcısı bu iş için kullanılabilir.

Emsal araması. Fesih sebebine, işkoluna ve olguya benzeyen kararların bulunması.

Yazı. Dava dilekçesi, cevap, bilirkişi raporuna itiraz, istinaf dilekçesi.

Dördünün ortak özelliği metin işi olmalarıdır. Muhakeme gerektiren kısım bu dört kalemin toplamı içinde küçük bir yer tutar; büyük kısmı bilgiyi bir yerden alıp başka yere taşımaktır.

Bu dört kalem uygulamada iki ayrı katmana düşer. Belge okuma ve hesap kontrolü belge tarafıdır; emsal araması ve yazı ise üretim tarafıdır. Hammurabi’de birincisi Kütüphane, ikincisi Araştırma ve Asistan tarafında yürür. Ayrımı baştan yapmak, hangi işin nereye verileceğini de netleştirir.

Dilekçe kalıbını kurmak

İş hukukunda dilekçe yapısı büyük ölçüde sabittir. Değişen şey olgu örgüsü ve talep kalemleridir.

İşçi tarafında

Dava dilekçesinde sıralama genellikle şudur: taraf ve iş ilişkisi bilgileri, çalışma süresi ve ücret, fesih ve fesih sebebi, talep edilen alacak kalemleri, deliller, hukuki sebepler, talep sonucu. Yapay zekâ bu yapıyı kurar ve verdiğiniz olgu örgüsünü hukuki dile aktarır.

İşveren tarafında

Cevap dilekçesinde sıralama ilk itirazlar, zamanaşımı def’i, esasa ilişkin beyanlar ve talep kalemlerine tek tek cevap biçimindedir. Burada kritik olan, her alacak kalemine ayrı ayrı cevap verilmesidir; bu, yapısı gereği devredilebilir bir iştir.

Örnek istem

“Ekteki belgelerden bir cevap dilekçesi taslağı hazırla. İlk itirazları ayrı başlıkta topla. Davacının talep ettiği her alacak kalemine ayrı alt başlık altında cevap ver. Çalışma süresi ve ücret konusundaki beyanları belgelerdeki tarihlerle birlikte yaz. Talep sonucunu maddeler hâlinde bitir.”

Çıktı bir taslaktır. Hukuki strateji, hangi savunmanın öne çıkarılacağı ve metnin son hâli avukata aittir.

Bilirkişi hesap raporunu okumak

İş hukukunda en çok zaman alan tek belge çoğu zaman bilirkişi hesap raporudur. Rapor uzundur, tablolarla ilerler ve itiraz süresi kısadır.

Rapordan çıkarılacak beş kalem

Bu beş kalem her raporda vardır ve her raporda aynı yerde durmaz. Raporu baştan sona okumak yerine bu beş kalemi sorup cevabı sayfa göstererek almak, itiraz hazırlığını belirgin biçimde kısaltır.

Örnek istem

“Bu bilirkişi raporundan şu beş kalemi çıkar: kabul edilen çalışma süresi, giydirilmiş ücrete dahil edilen kalemler, hesaplanan alacak kalemleri, her kalem için faiz başlangıç tarihi ve zamanaşımı değerlendirmesi. Her cevabın raporun kaçıncı sayfasından geldiğini yaz.”

Ardından ikinci bir soru gelir: “Benim hesabımda giydirilmiş ücret şu şekilde: … Raporla arasındaki farkın nereden kaynaklandığını göster.”

Emsal karar araması: iş hukukunda ne aranır

İş hukukunda emsal araması, fesih sebebinin hukuki nitelendirilmesine ve olgunun ayrıntısına duyarlıdır. Aynı maddeye dayanan iki dosya, olgu farkı yüzünden farklı sonuçlanabilir. Bu yüzden arama, madde numarasıyla değil olguyla yapılır.

İki karar üzerinden örnek

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 3 Şubat 2026 tarihli, E. 2025/9524, K. 2026/756 sayılı kararı, fesih bildiriminin tebliğinden imtina edilmesi hâlini ele almaktadır. Karara göre işçi bildirimi almaktan kaçınsa da, bu durum tanık huzurunda tutanakla belgelendiğinde tebliğ tarihi geçerli sayılır ve ihbar öneli buradan işlemeye başlar.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 17 Eylül 2025 tarihli, E. 2025/5850, K. 2025/6491 sayılı kararı ise maden sahasında faaliyetin durdurulması üzerine yapılan feshi konu almaktadır. Karara göre işyerinde meydana gelen zorlayıcı nedene dayanarak işveren 4857 sayılı İş Kanunu’nun 25/III maddesi kapsamında haklı fesih yapamaz; ihbar tazminatı ödenmesi gerekir.

İki karar da ihbar tazminatı hakkındadır ve ikisi de farklı yöne gider. Ayrım maddede değil olgudadır: birincisinde tebliğ zinciri, ikincisinde fesih sebebinin niteliği belirleyicidir. Emsal araması bu yüzden olgu anlatımıyla yapılır.

Örnek istem

“Şu olguya benzeyen kararları getir: işveren fesih bildirimini elden tebliğ etmek istemiş, işçi imzadan kaçınmış, durum iki tanık huzurunda tutanakla kayda alınmış. İhbar öneli hangi tarihten işler? Her karar için künye, benzeşen nokta ve sonucu ayrı satırda yaz.”

Künye doğrulama

Dilekçeye giren her karar künyesinden doğrulanır. Yukarıdaki iki karar bunun örneğidir: daire, esas numarası, karar numarası ve tarih birlikte verilir; künye kaynağa gidilerek kontrol edilir. Kaynağını gösteren bir araçla bu kontrol dakikalar sürer.

Fesih bildirimi ve tebliğ zinciri

İş hukuku dosyalarının önemli bir kısmı, esasa girmeden önce tebliğ ve süre meselesinde şekillenir. Fesih bildiriminin ne zaman yapıldığı, nasıl tebliğ edildiği ve önelin nereden işlediği, dosyanın yönünü belirler.

Bu, belgeden çıkarılabilir bir zincirdir ve devredilebilir. Örnek istem:

“Ekteki belgelerden fesih zincirini kronolojik olarak çıkar. Her satırda tarih, belge adı, işlemi yapan taraf ve belgenin dosyadaki yeri olsun. Sonda ihbar önelinin hangi tarihten işlediğini ve buna göre önel süresinin ne zaman dolduğunu yaz.”

Çıkan zincir, hem dilekçenin olgu bölümünün iskeletini verir hem de eksik belgeyi görünür kılar.

Müvekkil iletişimi

İş hukukunda müvekkil çoğu zaman hukuk diline uzaktır ve dosya uzun sürer. Bu ikisi bir araya geldiğinde bilgilendirme trafiği büyür.

Devredilebilir kısım şudur: dosyanın bulunduğu aşamanın, atılan son adımın ve beklenen sonraki adımın sade bir dille yazılması. Örnek istem:

“Bu dosyanın mevcut aşamasını müvekkile gönderilecek biçimde yaz. Hukuk terimi kullanma, kullanman gerekiyorsa parantez içinde açıkla. Üç paragrafı geçme. Son paragrafta bir sonraki adımı ve tahmini zamanlamayı yaz.”

Metin avukat tarafından okunup onaylanarak gönderilir.

Üç iş için üç istem

Üçünün ortak kuralı, biçimin baştan söylenmesidir. Biçim verilmediğinde çıktı serbest metin olur; biçim verildiğinde doğrudan kullanılabilir bir taslak olur.

Bir haftada ne değişir

Hafta sonunda elinizde üç şey olur: kendi üslubunuza uyarlanmış bir dilekçe kalıbı, bilirkişi raporu için sabit bir soru seti ve ölçülmüş bir zaman farkı.

İnsanda kalan işler

Devredilen iş hazırlıktır. Üzerine gelen katman avukatındır:

• Fesih sebebinin hukuki nitelendirilmesi
• Hangi alacak kalemlerinin talep edileceği ve hangi sırayla savunulacağı
• Tanık seçimi ve tanık beyanının yönlendirilmesi
• Arabuluculuk ve sulh değerlendirmesi
• Duruşma
• Metnin son hâli ve imza

Bu ayrım bir sınırlama değil, iş bölümünün kendisidir: araç dosyayı hazırlar, avukat kararı verir.

İşçi verisinde tek kural

İş hukuku dosyaları özlük bilgisi, ücret bilgisi ve zaman zaman sağlık verisi içerir. Kural sadedir: çalışmaya alınan veri, işin gerektirdiği kadar olmalıdır.

Pratik karşılığı şudur: bir bilirkişi raporundan hesap kalemi çıkarılırken kimlik bilgisine ihtiyaç yoktur. Belgeyi olduğu gibi vermek yerine, gerekmeyen alanları çıkarmak hem daha temiz bir çıktı verir hem de veri düzenini basitleştirir. Verinin nerede işlendiği ve model eğitiminde kullanılıp kullanılmadığı ise tedarikçinin yazılı olarak beyan etmesi gereken bir konudur.

İş hukuku bürosu için uygulama akışı

1. En sık yazdığınız dilekçe türünü seçin. Çoğu iş hukuku bürosunda bu, cevap dilekçesi veya bilirkişi raporuna itirazdır.

2. Kendi kalıbınızı tanıtın. Başlık düzeniniz, üslubunuz ve sıralamanız araca verilir.

3. Bilirkişi raporu için sabit soru setini yazılı hâle getirin. Beş kalem her raporda aynıdır; soru seti bir kere yazılır, her dosyada kullanılır.

4. Emsal aramasını olguyla yapmayı alışkanlık hâline getirin. Terim yerine olay anlatın.

5. Künye doğrulamasını akışın parçası yapın. Dilekçeye giren her karar kaynağından kontrol edilir.

6. Süre tutun ve ekibe yazılı akış olarak verin. Bir büroda yayılan şey araç değil, akıştır.

Sık sorulan sorular

İş hukukunda yapay zekâ hangi işleri hızlandırır?

Dört iş öne çıkar: dilekçe kalıbını kurmak, bilirkişi hesap raporundan kalem çıkarmak, olgu üzerinden emsal karar aramak ve müvekkil bilgilendirmesi yazmak. Dördü de yapısı tekrar eden metin işleridir.

Bilirkişi raporu okumada nasıl kullanılır?

Rapora sabit bir soru seti sorulur: kabul edilen çalışma süresi, giydirilmiş ücrete dahil edilen kalemler, hesaplanan alacak kalemleri, her kalemin faiz başlangıcı ve zamanaşımı değerlendirmesi. Cevaplar sayfa göstererek alınır.

Kıdem ve ihbar hesabını yapay zekâ yapabilir mi?

Hesabın kalemlerini ayrıştırabilir ve iki hesap arasındaki farkın nereden geldiğini gösterebilir. Nihai hesap ve itiraz kararı avukata aittir; rakam her hâlükârda kontrol edilir.

İş hukukunda emsal araması nasıl yapılır?

Madde numarasıyla değil olguyla. Aynı maddeye dayanan iki dosya olgu farkı yüzünden farklı sonuçlanabilir; bu yüzden olayın ayrıntısı anlatılır ve benzer olgulu kararlar künyeleriyle listelenir.

Bulunan kararı nasıl doğrularım?

Künyeden. Daire, esas numarası, karar numarası ve tarih birlikte alınır; künye kaynağına gidilerek asıl metin kontrol edilir. Kaynağını gösteren bir araçla bu kontrol dakikalar sürer.

Fesih zinciri nasıl çıkarılır?

Belgeler verilir ve kronoloji istenir: her satırda tarih, belge adı, işlemi yapan taraf ve belgenin dosyadaki yeri. Sonda ihbar önelinin hangi tarihten işlediği sorulur. Çıkan zincir hem dilekçenin iskeletini verir hem de eksik belgeyi görünür kılar.

İşe iade dosyalarında da kullanılabilir mi?

Kullanılabilir. İşe iade dosyalarında süre hesabı, fesih sebebinin geçerliliği ve tebligat zinciri öne çıkar; üçü de belgeden çıkarılabilir kalemlerdir.

İşçi verisi konusunda nelere dikkat edilir?

Çalışmaya alınan veri işin gerektirdiği kadar olmalıdır. Hesap kalemi çıkarılırken kimlik bilgisine ihtiyaç yoktur. Verinin nerede işlendiği ve model eğitiminde kullanılıp kullanılmadığı tedarikçi tarafından yazılı olarak beyan edilmelidir.

Küçük bir iş hukuku bürosunda da anlamlı mı?

Anlamlıdır ve kazanç oranı çoğu zaman daha yüksektir, çünkü rutin işi devredebilecek bir ekip yoktur. Tek bir dilekçe türü ve tek bir soru setiyle başlamak yeterlidir.

Ne kadar sürede sonuç alınır?

Bir haftalık ölçüm çoğu büro için yeterlidir: bir dilekçe kalıbı, bir bilirkişi soru seti ve iki yolla yapılmış tek bir işin süre karşılaştırması. Kazanç sayı olduğunda konuşulabilir hâle gelir.

Kaynakça

1. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2025/9524, K. 2026/756, 3 Şubat 2026 (tebliğden imtina, ihbar süresi ve ihbar tazminatı). Aktarım: alomaliye.com
2. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2025/5850, K. 2025/6491, 17 Eylül 2025 (işyerindeki zorlayıcı nedene dayalı fesihte ihbar tazminatı, 4857 sayılı Kanun m. 25/III). Aktarım: alomaliye.com

İlgili içerikler

Genel çerçeve için hukukta yapay zekâ sayfasına, asistanın çalışma akışı için hukuki yapay zekâ asistanı sayfasına, olgu üzerinden arama için emsal karar arama sayfasına, dilekçe tarafı için yapay zekâ ile dilekçe hazırlama yazısına ve künye kontrolü için emsal karar doğrulama protokolü yazısına bakabilirsiniz.

Ürün tarafında dilekçe ve metin üretimi Asistan, karar ve mevzuat araması Araştırma, belge düzeni ve belgeye soru sorma ise Kütüphane tarafında yürür. İstem yazımı üzerine elli sayfalık el kitabı doküman kütüphanesinde indirmeye açıktır.

Son güncelleme: 25 Ağustos 2026

---

Bu yazı, Türk hukukuna özel yapay zekâ altyapısı geliştiren Hammurabi ekibi tarafından hazırlanmıştır. hammurabi.tr