“Ücretsiz hukuk yapay zekâsı” araması son bir yılda belirgin biçimde arttı. Arkasındaki motivasyon anlaşılır: bir avukat, bir aracın bürosuna gerçekten fayda sağlayıp sağlamayacağını para harcamadan görmek ister. Bu yazıda ücretsiz araçların gerçekte ne yaptığını, nerede durduğunu ve ücretsizliğin maliyetinin nereye saklandığını anlatıyoruz.
Ücretsiz kelimesi iki farklı şeyi anlatıyor
Piyasada ücretsiz diye tanımlanan araçlar aslında iki ayrı kategoriye ayrılıyor ve bunları karıştırmak yanlış beklentiye yol açıyor.
Birinci kategori, genel amaçlı dil modellerinin ücretsiz katmanıdır. Bunlar hukuk için tasarlanmamıştır, hukuk verisine özel erişimleri yoktur ve Türk mevzuatına dair bildikleri eğitim verisinde rastladıkları kadardır. Ücretsiz olmalarının sebebi hukuk aracı olmaları değil, genel bir ürünün giriş seviyesi olmalarıdır.
İkinci kategori, hukuk teknolojisi şirketlerinin belirli bir işi ücretsiz yapan dar araçlarıdır. Bir süre hesaplayıcı, bir vekalet ücreti hesaplayıcı, bir faiz hesaplayıcı. Bunlar dar oldukları için ücretsiz verilebilir ve dar oldukları için de güvenilirdir. Arkalarında tahmin eden bir model değil, tanımlı bir kural seti çalışır.
Ücretsiz araçla güvenle yapabileceğiniz işler
Ücretsiz katmanın gerçekten iyi olduğu bir alan var: kural tabanlı hesaplama. Burada model tahmin üretmez, formül uygular. Sonuç her seferinde aynıdır ve kontrol edilebilir.
- Hukuki sürelerin hesaplanması, adli tatil ve tebligat etkilerinin dahil edilmesi.
- Vekalet ücretinin güncel tarifeye göre hesaplanması.
- Yasal ve ticari faiz hesabı.
- Kıdem ve ihbar tazminatı hesabı.
- İnfaz ve koşullu salıverilme oranlarının hesaplanması.
- Serbest meslek makbuzunda stopaj ve KDV ayrımı.
Bu araçların tamamını ücretsiz hesaplama araçları sayfamızda üyelik istemeden kullanabilirsiniz. Bunlar hukuk yapay zekâsının en çok işe yarayan ve en az riskli kısmıdır, çünkü çıktıyı doğrulamak birkaç saniye sürer.
Ücretsiz araçla yapmamanız gerekenler
Ücretsiz katmanın sınırı, sistemin kaynağa bağlanması gereken yerde başlar. Emsal karar aramak, güncel madde metni getirmek, bir içtihadın hâlâ yürürlükte olup olmadığını kontrol etmek. Bu işler canlı bir veri tabanına erişim gerektirir ve o erişimin bir maliyeti vardır. Ücretsiz sunulan bir araçta bu maliyet karşılanmıyorsa, araç o işi yapmıyor demektir. Yapıyormuş gibi görünüyorsa, üretiyordur.
Buradaki tehlike, çıktının yanlış olması değil, yanlışın fark edilmemesidir. Uydurulmuş bir karar künyesi gerçek bir künyeyle aynı biçimdedir. Halüsinasyon konusunu ayrıntılı ele aldığımız yazıda bunun mahkemeye taşındığı somut vakaları da bulabilirsiniz.
Ücretsizliğin gerçek maliyeti
Bir ürün ücretsizse maliyet ortadan kalkmaz, yer değiştirir. Hukuk yapay zekâsında bu maliyet üç yerden birine gider.
| Maliyet nereye gider | Ne anlama gelir | Büro için sonucu |
|---|---|---|
| Veriye | Girdiğiniz içerik model geliştirmede kullanılır | Sır saklama ve KVKK riski |
| Kapsama | Canlı mevzuat ve içtihat erişimi yoktur | Doğrulama yükü avukata kalır |
| Zamana | Çıktı taslak seviyesinde kalır | Kontrol süresi kazanılan süreyi yer |
Üçüncü satır en çok gözden kaçanıdır. Bir dilekçe taslağını on dakikada aldığınızda kârlı görünürsünüz, ancak içindeki yedi künyeyi teker teker doğrulamak kırk dakika sürüyorsa net sonuç negatiftir. Yapay zekânın büroya faydası üretim hızında değil, doğrulama yükünün azalmasındadır.
Nasıl değerlendirmeli
Ücretsiz bir aracı denerken tek bir test yeterlidir. Bildiğiniz bir dosyadan bir soru sorun, cevabın kaynağını isteyin ve o kaynağa gidin. Araç kaynağı gösteriyorsa ve kaynak gerçekten söylediği şeyi söylüyorsa, o araçla çalışabilirsiniz. Kaynak göstermiyorsa veya gösterdiği kaynak iddiayı desteklemiyorsa, elinizdeki şey bir hukuk aracı değil, bir metin üreticisidir.
Değerlendirme kriterlerinin tamamı için avukatlar için yapay zekâ seçerken yazımıza bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Ücretsiz hukuk yapay zekâsı var mı?
Evet, ancak iki farklı anlamda. Birincisi genel amaçlı modellerin ücretsiz katmanıdır, hukuka özel değildir. İkincisi hukuk teknolojisi şirketlerinin ücretsiz sunduğu dar kapsamlı araçlardır: süre hesaplayıcı, vekalet ücreti hesaplayıcı, faiz hesaplayıcı gibi. İkinci grup güvenilirdir çünkü kural tabanlıdır.
Ücretsiz araçla dilekçe yazdırabilir miyim?
Taslak çıkarabilirsiniz ama olduğu gibi kullanamazsınız. Ücretsiz araçlar genellikle canlı mevzuat ve içtihat kaynağına bağlı değildir. Çıkan metindeki her madde numarasını, tarihi ve karar künyesini kendiniz doğrulamanız gerekir. Doğrulama süresi çoğu zaman kazandığınız süreden uzundur.
Ücretsiz sürümde müvekkil verisi kullanılır mı?
Çoğu ücretsiz serviste kullanıcı girdisi ürün geliştirme amacıyla işlenebilir. Sözleşmede aksi açıkça yazmıyorsa varsayımınız bu yönde olmalıdır. Müvekkil verisini ücretsiz katmana girmeyin.
Hangi ücretsiz araçlar gerçekten güvenli?
Kural tabanlı hesaplayıcılar güvenlidir çünkü tahmin üretmezler, formül çalıştırırlar. Süre, faiz, kıdem ve ihbar tazminatı, vekalet ücreti, infaz hesaplama gibi araçlar bu gruba girer. Sonucu yine de kontrol edin, ancak burada halüsinasyon riski yoktur.
Ücretsiz hesaplama araçlarımızı denemek veya tam sürümü görmek isterseniz Hammurabi’yi keşfedin.
Aynı başlık altındaki diğer yazılar: Hukuk Yapay Zeka Programı · Avukatlar İçin Yapay Zekâ · Hukuk Bürosunda Yapay Zekâ ROI · Avukatlar İçin Yapay Zekâ Seçerken · Hukukta Yapay Zekâ.